Diyabette Kullanılan İnsülin Çeşitleri ve Farkları
İnsülin, diyabet tedavisinde kan şekerini düzenlemek için kullanılan hayati bir hormondur. Diyabetli bireylerde vücut yeterli insülin üretemez veya etkili bir şekilde kullanamaz, bu nedenle dışarıdan insülin takviyesi gerekebilir. İnsülin çeşitleri, etki sürelerine, başlama zamanlarına ve etki sürelerine göre sınıflandırılır. Aşağıda, diyabette yaygın olarak kullanılan insülin türleri ve aralarındaki farklar detaylı bir şekilde açıklanmıştır.
1. Hızlı Etkili İnsülinler
- Bu insülin türleri, enjeksiyondan sonra çok kısa sürede (genellikle 15 dakika içinde) etki göstermeye başlar.
- Etkisi 1-2 saat içinde zirveye ulaşır ve 2-4 saat kadar sürer.
- Öğünlerden hemen önce veya hemen sonra kullanılır, çünkü yemek sonrası kan şekeri artışını hızlıca kontrol altına alır.
- Örnekler: İnsülin lispro (Humalog), insülin aspart (NovoRapid), insülin glulisin (Apidra).
2. Kısa Etkili (Düzenli) İnsülinler
- Etkisi hızlı etkililere göre daha yavaş başlar, genellikle 30 dakika ile 1 saat içinde etki gösterir.
- Etki zirvesi 2-3 saat sonra olur ve toplam etki süresi 3-6 saattir.
- Öğünlerden 30 dakika önce uygulanır, böylece yemekle birlikte kan şekerini dengelemeye yardımcı olur.
- Örnekler: Düzenli insülin (Humulin R, Novolin R).
3. Orta Etkili İnsülinler
- Bu insülinler, etkisi daha yavaş başlar (1-2 saat sonra) ve uzun süreli etki sağlar.
- Etki zirvesi 4-12 saat arasında değişir ve toplam etki süresi 12-18 saate kadar uzayabilir.
- Temel insülin ihtiyacını karşılamak için kullanılır, genellikle günde bir veya iki kez uygulanır.
- Örnekler: NPH insülin (Humulin N, Novolin N).
4. Uzun Etkili İnsülinler
- Etkisi çok yavaş başlar (1-2 saat sonra) ve neredeyse sabit bir seviyede 24 saate kadar sürer.
- Belirgin bir zirve yapmaz, bu da hipoglisemi (düşük kan şekeri) riskini azaltır.
- Temel insülin ihtiyacını karşılamak için ideal olup, genellikle günde bir kez uygulanır.
- Örnekler: İnsülin glarjin (Lantus, Toujeo), insülin detemir (Levemir), insülin degludec (Tresiba).
5. Karışım İnsülinler
- Bu insülinler, hızlı veya kısa etkili insülin ile orta veya uzun etkili insülinin önceden karıştırılmış halidir.
- Hem öğün öncesi kan şekeri kontrolü hem de temel insülin ihtiyacını tek bir enjeksiyonda sağlar.
- Kullanımı kolaydır, ancak dozaj esnekliği daha düşüktür; genellikle günde iki kez uygulanır.
- Örnekler:%70 NPH + %30 düzenli insülin (Humulin 70/30), insülin lispro protamin süspansiyonu karışımları.
İnsülin Çeşitleri Arasındaki Temel Farklar
- Etki Başlama Süresi: Hızlı etkililer dakikalar içinde, kısa etkililer 30 dakikada, orta ve uzun etkililer saatler sonra etki eder.
- Etki Zirvesi: Hızlı ve kısa etkililerde belirgin zirve varken, uzun etkililerde zirve yoktur, bu da kan şekeri dalgalanmalarını azaltır.
- Toplam Etki Süresi: Hızlı etkililer 2-4 saat, kısa etkililer 3-6 saat, orta etkililer 12-18 saat, uzun etkililer 24 saate kadar sürer.
- Kullanım Amacı: Hızlı ve kısa etkililer öğünlerle birlikte, orta ve uzun etkililer temel ihtiyaç için kullanılır.
- Hipoglisemi Riski: Hızlı ve kısa etkililerde risk daha yüksekken, uzun etkililerde daha düşüktür.
Sonuç olarak, diyabette insülin seçimi, bireyin yaşam tarzı, kan şekeri seviyeleri ve tedavi hedeflerine göre kişiselleştirilir. Doğru insülin türünün belirlenmesi için mutlaka bir doktor veya diyabet eğitimcisiyle çalışılmalıdır. Unutmayın, bu bilgiler genel olup, tedavi planı her zaman bir sağlık uzmanı tarafından oluşturulmalıdır.
|
.webp "İnsülin Direnci Belirtileri ve Tedavisi")
