İnsülin Çeşitleri ve Uygulama Yöntemleri
İnsülin, diyabet (şeker hastalığı) tedavisinde kullanılan, kan şekerini düzenleyen bir hormondur. İnsülin çeşitleri, etki sürelerine ve uygulama şekillerine göre sınıflandırılır. Aşağıda, başlıca insülin türleri ve nasıl uygulanmaları gerektiği detaylı bir şekilde açıklanmıştır.
İnsülin Çeşitleri
İnsülin türleri genellikle etki başlama süresi, pik (en yüksek etki) zamanı ve etki süresine göre ayrılır. Temel olarak dört kategoriye ayrılır: - Hızlı Etkili İnsülinler: Yemeklerden hemen önce uygulanır ve kan şekerini hızla düşürür. Örnekler arasında insülin lispro, insülin aspart ve insülin glulisin bulunur. Etkisi 15-30 dakika içinde başlar, 1-2 saatte pik yapar ve 3-5 saat sürer.
- Kısa Etkili İnsülinler: Yemeklerden 30 dakika önce uygulanır ve daha yavaş etki eder. Regüler insülin bu gruba girer. Etkisi 30-60 dakikada başlar, 2-4 saatte pik yapar ve 5-8 saat devam eder.
- Orta Etkili İnsülinler: Bazal (temel) insülin ihtiyacını karşılamak için kullanılır, genellikle günde bir veya iki kez uygulanır. NPH insülin bu türdendir. Etkisi 1-2 saatte başlar, 4-12 saatte pik yapar ve 12-18 saat sürer.
- Uzun Etkili İnsülinler: 24 saate kadar etki süresi olan bu insülinler, günde bir veya iki kez uygulanarak sabit bir bazal seviye sağlar. Örnekler arasında insülin glarjin, insülin detemir ve insülin degludec bulunur. Etkisi birkaç saatte başlar, pik yapmaz veya hafif pik yapar ve uzun süre devam eder.
Ek olarak, karışım insülinleri de mevcuttur; bunlar hızlı veya kısa etkili insülinlerle orta etkili insülinlerin önceden karıştırılmış halidir ve kullanımı kolaylaştırır.
İnsülin Nasıl Uygulanmalıdır?
İnsülin uygulaması, doğru teknikle yapıldığında etkili ve güvenlidir. İşte adım adım uygulama yöntemleri ve dikkat edilmesi gerekenler: - Uygulama Yolları: İnsülin genellikle cilt altına (subkutan) enjekte edilir. En yaygın yöntemler şunlardır:
- İnsülin Kalemi: Kullanımı kolaydır, önceden doldurulmuş veya kartuşlu olabilir. Doz ayarı yapılarak uygulanır.
- İnsülin Şırıngası: Geleneksel bir yöntemdir, şişelerden insülin çekilerek kullanılır.
- İnsülin Pompası: Sürekli insülin sağlayan bir cihazdır, ince bir kateterle cilt altına bağlanır ve daha esnek bir tedavi sunar.
- Uygulama Bölgeleri: İnsülin, vücudun belirli bölgelerine uygulanmalıdır; bunlar arasında karın (göbek çevresi), uylukların üst kısmı, kalçalar ve kolların üst kısmı bulunur. Emilim hızı bölgelere göre değişir; örneğin karın bölgesi daha hızlı emilim sağlar. Enjeksiyon bölgelerini düzenli olarak değiştirmek, lipodistrofi (yağ dokusu bozukluğu) riskini azaltır.
- Uygulama Adımları:
- Elleri yıkayın ve malzemeleri hazırlayın (insülin kalemi veya şırınga, alkollü pamuk).
- İnsülinin oda sıcaklığında olmasına dikkat edin; soğuksa hafifçe yuvarlayarak karıştırın, çalkalamayın.
- Doğru dozu ayarlayın ve enjeksiyon bölgesini temizleyin.
- Cildi hafifçe sıkarak veya düz tutarak iğneyi 45-90 derece açıyla batırın, insülini yavaşça enjekte edin.
- İğneyi çıkardıktan sonra bölgeye hafifçe baskı uygulayın, ancak ovmayın.
- Genel Tavsiyeler: İnsülin uygulaması öncesi kan şekeri ölçülmeli, dozlar doktor veya diyabet eğitimcisinin önerdiği şekilde ayarlanmalıdır. İnsülinin saklama koşullarına uyun; kullanımda olmayan insülin buzdolabında, kullanımdakiler oda sıcaklığında muhafaza edilmelidir. Yan etkiler (hipoglisemi gibi) konusunda bilinçli olun ve acil durumlar için şeker veya glukagon kiti bulundurun.
Unutmayın, insülin tedavisi kişiye özeldir; bu nedenle doktorunuzun talimatlarını takip etmek ve düzenli kontroller yaptırmak önemlidir. Doğru uygulama, diyabet yönetimini kolaylaştırarak sağlıklı bir yaşam sürmenize yardımcı olur.
|
.webp "İnsülin Direnci Belirtileri ve Tedavisi")
